Çfarë mandati dhe juridiksioni kanë Dhomat e Specializuara (DHS)? A do tё jenë Dhomat e Specializuara nё gjendje t’i gjykojnë tё gjitha krimet e mundshme tё luftёs, tё kryera gjatë periudhës 1998-2000?

Mandati i Dhomave tё Specializuara ёshtё mjaft konkret dhe i kufizuar: bazuar nё nenin 1 dhe nenin 6 të Ligjit pёr Dhomat e Specializuara dhe Zyrёn e Prokurorit tё Specializuar, Dhomat e Specializuara kanë juridiksion vetëm mbi disa krime tё rënda ndërkufitare dhe ndërkombëtare tё cilat, nё raportin e Këshillit tё Evropës tё vitit 2011, pretendohet se janë kryer midis 1 janarit 1998 dhe 31 dhjetorit 2000, dhe që janë filluar ose kryer tërësisht në territorin e Kosovës.

Dhomat e Specializuara nuk kanë juridiksion mbi asnjë krim tjetër tё kryer brenda ose jashtë periudhës së lartpërmendur,  me përjashtim  tё krimeve kundër administrimit tё drejtësisë, kur ato kanë tё bëjnë me procedurat dhe zyrtarë të Dhomave të Specializuara.

Si janë të organizuara Dhomat e Specializuara?

Dhomat e Specializuara përbëhen nga dy organe, Dhomat dhe Zyra Administrative.

Zyra e Prokurorit të Specializuar është një organ i pavarur për hetimin dhe procedimin penal të krimeve brenda juridikisionit të Dhomave të Specializuara.

Si përzgjidhen gjykatësit?

Gjykatësit u emëruan në Regjistrin e Gjykatësve Ndërkombëtarë më 7 shkurt 2017. 

Pas afishimit të Ftesës zyrtare për dërgimin e aplikimeve, shtetet caktuan kandidatë në bazë të procedurave shtetërore përkatëse. Më tej, vlerësimi i kandidatëve u bë nga një Panel Përzgjedhës ndërkombëtar, i pavarur (i përbërë nga tre anëtarë, nga të cilët të paktën dy gjykatës ndërkombëtarë me përvojë të konsiderueshme në fushën e të drejtës penale ndërkombëtare). Pas shqyrtimit të kandidatëve që plotësonin kriteret dhe intervistave e vlerësimit të kandidatëve më të përshtatshëm, Paneli Përzgjedhës paraqiti një listë me emrat e kandidatëve të rekomanduar për pozitën e gjykatësit në Dhomat e Specializuara. 

Më tej, shefja e Misionit tё BE-sё pёr Politikё tё Përbashkët tё Sigurisë dhe Mbrojtjes, (shkurtimisht, shefja e Misionit të EULEX-it), emëroi gjykatësit në të ashtuquajturin Regjistër i Gjykatësve Ndërkombëtarë.

Gjykatësit e Dhomave të Specializuara duhet të jenë individë të pavarur të cilët kanë përvojën dhe aftësitë e duhura për t’u emëruar në postet më të larta gjyqësore. Ligji nuk përcakton saktësisht numrin e gjykatësve dhe prokurorëve, por thekson se numri i gjykatësve në Regjistrin e Gjykatësve Ndërkombëtarë duhet të mbahet në një nivel që garanton funksionimin efikas dhe efektiv të Dhomave të Specializuara.

Edhe Kryetarja e Dhomave të Specializuara të Kosovës, gjykatëse Ekaterina Trendafilova, u emërua në bazë të rekomandimit të panelit përzgjedhës të pavarur.Ndryshe nga gjykatësit e tjerë të Regjistrit të Gjykatësve Ndërkombëtarë, Kryetari është i vetmi gjykatës i përhershëm.

Gjykatësit janë fizikisht të pranishëm në Dhomat e Specializuara vetëm sipas nevojës me kërkesë të Kryetarit të Dhomave të Specializuara, për ushtrimin e detyrave të caktuara.   

Procedura përshkruhet hollësisht në Ligjin për Dhoma e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar (nenet 28 dhe 35).

 

Çfarë roli ka Kryetari?

Kryetari i Dhomave të Specializuara është përgjegjës për administrimin gjyqësor të Dhomave të Specializuara dhe funksione të tjera që i besohen në Ligj. Kryetari përfaqëson Dhomat që janë një nga dy organet e Dhomave të Specializuara dhe organi tjetër është Zyra Administrative.

Një nga detyrat më të rëndësishme të Kryetarit është caktimi i gjykatësve të Regjistrit të Gjykatësve Ndërkombëtarë në panele dhe çështje para Dhomave të Specializuara

Kur pritet të dalë aktakuza e parë?

Pas hyrjes në fuqi të Rregullores së Procedurës dhe të Provave më 5 korrik 2017, Dhomat e Specializuara të Kosovës mund të marrin dhe të procedojnë parashtrime gjyqësore, ndër të cilat edhe parashtrime në lidhje me çfarëdo akuzash.

Më pas, Zyra e Prokurorit të Specializuar gëzon kompetencën e paraqitjes së akuzave që shqyrtohen nga një gjykatës i pavarur i cili vlerëson nëse akuzat e ngritura janë të bazuara. Për çfarëdo pyetjesh në lidhje me akuza ose hetime, ju lutemi kontaktoni Zyrën e Prokurorit të Specializuar.

Çfarë procesi fillon pas paraqitjes së aktakuzave? Kur mund të fillojë realisht një gjykim?

Pasi Prokurori i Specializuar u paraqet Dhomave të Specializuara një aktakuzë, ajo shqyrtohet prej gjykatësit të procedurës paraprake të caktuar nga Kryetari. Gjykatësi i procedurës paraprake mund ta konfirmojë aktakuzën nëse bindet se është vërtetuar një dyshim i bazuar mirë në lidhje me akuzat. Gjithashtu, gjykatësi i procedurës paraprake ka kompetencë të nxjerrë vendime në lidhje me çfarëdo mocionesh paraprake, përfshirë edhe mocionet kundër aktakuzës apo për mosnjohjen e juridiksionit, si edhe urdhra dhe vendime për të mundësuar përgatitje të duhur dhe të përshpejtuar të çështjes për gjykim.

Pas paraqitjes së parë dhe me zgjidhjen e problemeve paraprake, ndër të cilat edhe mocionet e mosnjohjes së juridkisonit të Dhomave të Specializuara, gjykatësi paraprak përcakton nëse çështja është gati për gjykim. Më tej, Kryetari cakton trupin gjykues për përgatitjen dhe kryerjen e procedimit gjyqësor.

Çfarë është Rregullorja e Procedurës dhe e Provave dhe çfarë rëndësie ka?

Rregullorja e Procedurës dhe Provave (RPP) është një dokument ligjor thelbësor që rregullon në hollësi kryerjen e procedurave gjyqësore para Dhomave të Specializuara. Rregullorja e Procedurës dhe e Provave u miratua në mars 2017, gjatë seancës së parë plenare të gjykatësve të Dhomave të Specializuara.

Rregullorja e Procedurës dhe e Provave duhet të jetë në përputhshmëri me Ligjin për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar dhe të pasqyrojë standardet më të larta të së drejtës ndërkombëtare për të drejtat e njeriut, me qëllim garantimin e gjykimeve të drejta dhe të shpejta.

Hyrja në fuqi e Rregullores së Procedurës dhe të Provave më 5 korrik 2017, krijoi mundësinë për nisjen e procedurave gjyqësore në Dhomat e Specializuara.

Si mund të marrin pjesë viktimat në Dhomat e Specializuara të Kosovës? Në cilën fazë duhet të paraqesin kërkesë?

Sapo aktakuza të jetë bërë publike, individë të cilët mendojnë se janë viktima të krimeve që përmenden në aktakuzë, mund të bëjnë kërkesë për marrjen e statusit të viktimës pjesëmarrëse nëpërmjet plotësimit dhe dërgimit të formularit të kërkesës. Kërkesat i dërgohen Zyrës për Pjesëmarrje të Viktimave dhe vendimet në lidhje me kërkesat merren nga gjykatësit.

Kërkesat e individëve duhet të dorëzohen në kohë të mjaftueshme para nisjes së gjykimit.

Përgjithësisht, personat që marrin statusin e viktimës pjesëmarrëse në procedurat e Dhomave të Specializuara të Kosovës, përfaqësohen prej një mbrojtësi i cili caktohet për një grup viktimash. Në rastet kur preken interest personale të viktimave, Mbrojtësi i Viktimave nën mbikëqyrjen e gjykatësve mund të bëjë parashtrime gojore dhe me shkrim, mund t’u  bëjë pyetje dëshmitarëve dhe në disa raste mund të kërkojë prej panelit që të urdhërojë dorëzimin e provave ose të thërrasë dëshmitarë për të dëshmuar.

Kush e financon buxhetin e Dhomave tё Specializuara dhe Zyrёs sё Prokurorit tё Specializuar?

Dhomat e Specializuara dhe Zyra e Prokurorit tё Specializuar financohen nga BE-ja (shih Vendimin e Kёshillit tё datёs 8 qershor 2018 ) nё kuadёr tё buxhetit tё Politikёs sё Pёrbashkёt të Jashtme dhe të Sigurisë tё BE-sё, pёrmes marrёveshjes pёr subvencion tё drejtpёrdrejtё tё nёnshkruar me Administratoren, si dhe nga kontributet financiare tё vendeve tё treta. Subvencioni i drejtpërdrejtë i BE-së administrohet nga Administratorja e Dhomave tё Specializuara e cila ёshtё përgjegjëse pёr administrimin e procedurave gjyqësore tё zhvendosura. Nё përdorimin e subvencionit zbatohen tё gjitha rregullat financiare përkatëse tё BE-sё. 

Cilat janё parimet e punёsimit nё Dhomat e Specializuara?

Dhomat e Specializuara tё Kosovёs synojnё qё pёr ҫdo vend pune tё punёsojnё profesionistёt më tё kualifikuar.  Nё pёrputhje me Shkёmbimin e Letrave tё vitit 2014 midis Pёrfaqёsueses sё Lartё tё BE-sё dhe Presidentes sё Kosovёs dhe në bazë të Ligjit që u krijuan, Dhomat e Specializuara punёsojnё dhe drejtohen vetёm nga punonjёs ndёrkombёtarё, ndër të cilët edhe gjykatёs ndёrkombёtarё tё pavarur. Pёr vende pune nё Dhomat e Specializuara dhe Zyrёn e Prokurorit tё Specializuar tё Kosovёs mund tё aplikojnё shtetas tё vendeve anёtare tё BE-sё dhe tё vendeve tё treta kontribuese, qoftё si punonjёs tё emёruar prej autoriteteve shtetёrore apo tё kontraktuar. Nё kёtё faqe interneti mund tё gjeni shpjegime mё tё hollёsishme nё lidhje me kriteret e punёsimit, kushtet gjatё periudhёs sё punёsimit dhe pyetje tё tjera rreth punёsimit.

Ҫfarё ёshtё IGJSZHK?

IGJSZHK (Institucioni Gjyqёsor i Specializuar i Zhvendosur i Kosovёs) ёshtё pёrdorur nё Marrёveshjen e Pёrkohshme me Shtetin Pritёs, Holandën, si terminologji e veҫantё e cila përmbledh bashkёrisht dy institucionet – Dhomat e Specializuara dhe Zyrёn e Prokurorit tё Specializuar. Emërtimi zyrtar i përcaktuar nga Kuvendi i Kosovёs dhe vetë Ligji është “Dhomat e Specializuara dhe Zyra e Prokurorit tё Specializuar".

Në anglisht, emërtimi është: Specialist Chambers and Specialist Prosecutor’s Office

Nё serbisht, emërtimi ёshtё: Specijalizovana veća i Specijalizovano tužilaštvo

A mund të bëhen vizita grupesh në Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar?

Dhomat e Specializuara të Kosovës dhe Zyra e Prokurorit të Specializuar mirëpresin vizita të grupeve dhe mund të organizojnë ligjërata që mbahen nga zyrtarë të të dy institucioneve.

Në qoftë se planifikoni vizitë, duhet të kontaktoni njësinë për informim dhe komunikim me publikun në adresën elektronike: mediaKSC@scp-ks.org , ose me telefon në numrin: +31 (0)6 249 21 036.